سالانه ميليونها نفر از مردم دنیا در نتیجه وقوع بلایای طبیعی و انسان ساخت از قبيل زلزله، سيل، آتش سوزي، سونامي، آتش سوزی، تصادفات جادهای با مصدومین انبوه و حملات تروريستي تحت تأثير قرار ميگيرند. کشور ایران نیز جزو ده کشور بلاخیز دنیا به شما میرود و در هر سال تعداد زیادی از هموطنان ما در نتیجه وقوع این بلایا کشته و مجروح شده و افراد زیادی متأثر می گردند.
بیمارستانهای کشور نیز به عنوان يكي از اركان مهم ارايه خدمات درمانی و مراقبتی در نظام سلامت باید آمادگی خود را به منظور ارائه پاسخ موثر و هماهنگ به پیامدهای سلامتی ناشی از بلایا و فوریت ها در راستای اجرای استانداردهای اعتبار بخشی و کارکردهای برنامه ملی پاسخ نظام سلامت به بلايا و فوريتها در قالب یک برنامه مدون و نقشه راه سالیانه ارتقاء داده و تاب آوری خود را افزایش دهند.
مواد و و روشها:
در این مقاله با استفاده از آخرین منابع و مرور متون علمی مرتبط با آمادگی بیمارستانی در حوادث و بلایا در کتب، ژورنالها و سایتهای معتبر و بکارگیری اسناد بالادستی و برنامه های موجود در کشور و با بهره بردن از نظر متخصصان و صاحبنظران نقشه راه آمادگی بیمارستانهای تابعه دانشگاه علوم پزشکی تهران در حوادث و بلایا طراحی و تدوین شده است.
نتایج:
این نقشه راه در قالب یک بسته عملیاتی و آموزشی و یکسری گام های اجرایی با یک توالی منطقی و نظام مند و بر اساس سنجه های اعتبار بخشی و کارکردهای فاز آمادگی برنامه ملی پاسخ نظام سلامت به بلايا و فوريت ها که شامل: ارزیابی ایمنی و خطر، برنامه ریزی فوریت و تدوین برنامه عملیات فوریت، هماهنگی راهبردی با ذی نفعان، ذخیره سازی لوازم و تجهیزات، آموزش و تمرین می باشد، طراحی و تدوین گردید و توسط مرکز مدیریت حوادث و فوریت های پزشکی معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی تهران و با محوریت دبیران کمیته مدیریت خطر حوادث و بلایای بیمارستانها در حال اجرا و عملیاتی شدن می باشد.
بحث و نتیجه گیری:
با توجه به اهمیت اتخاذ رویکرد پیش کنشی و تمرکز بر کارکردهای فاز کاهش اثرات و آمادگی در چرخه مدیریت بلایا و نقش و جایگاه کلیدی بیمارستانها و مراکز درمانی کشور در پاسخ به حوادث و بلایا و از طرفی درگیری بسیاری از بیمارستانها در امور روزمره و کم اهمیت بودن موضوع مدیریت بلایا و آمادگی بیمارستانی در ساختار مدیریت کلان بیمارستانهای کشور، ضرورت بکارگیری و اجرایی کردن اجزای این نقشه راه به منظور ارائه یک پاسخ اثر بخش در هنگام وقوع بلایا در کلیه بیمارستان های کشور بسیار مهم و حیاتی به نظر می رسد.
واژگان کلیدی:
نقشه راه، آمادگی بیمارستانی، حوادث و بلایا، برنامه عملیات فوریت، اعتبار بخشی
| ردیف |
عناوين برنامه های عملیاتی و اجرایی
|
عناوين برنامه های آموزشی ضروری |
| ۱ | تشکیل کمیته مدیریت خطر حوادث و بلایا در بیمارستان با حضور همه ذی نفعان داخلی و هماهنگی راهبردی با ذی نفعان خارجی | معارفه اعضاء و مسئولین کلیدی بیمارستان و نمایندگان سایر سازمان ها |
| ۲ | تصویب نهایی اعضای اصلی و فرعی کمیته و آیین نامه داخلی کمیته و صدور ابلاغ برای همه اعضاء | تحویل بسته آموزشی مدون به کلیه اعضای کمیته |
| ۳ | برگزاری منظم و مدون جلسات کمیته با دستور جلسات مشخص بر اساس استانداردها و سنجه های اعتبار بخشی و در راستای تحقق آنها در بیمارستان، تدوین خط مشی ها ، روش های اجرایی و شاخص های کمیته | کلیات خطر حوادث و بلایا در بیمارستان ( تعاریف و اصطلاحات پایه مدیریت خطر بلایا ، چرخه مدیریت بلایا و آشنایی با سیستم، برنامه ها و اسناد بالا دستی و سنجه های اعتبار بخشی ) |
| ۴ | انجام ارزیابی مخاطرات، آسیب پذیری ها و ظرفیت ها (ارزیابی خطر بلایا) بر اساس ابزار کشوری HSI و مجموعه ابزارهای سنجش آمادگی و ظرفیت پاسخ با همکاری همه صاحبان فرایند | ارزیابی خطر بلایا در بیمارستان
(با استفاده و بکارگیری از ابزارهای موجود در کشور)
|
| ۵ | طراحی و تدوین برنامه عملیات فوریت (EOP) در سطح بیمارستان با تمامی اجزاء ضروری یک برنامه استاندارد و بر اساس نتایج ارزیابی خطر بلایا ، طبق الگو و قالب استاندارد | برنامه ریزی فوریت (آشنایی با اصول و مبانی برنامه ریزی و نگارش انواع برنامه و معرفی الگوی استاندارد) |
| ۶ | تعیین و تجهیز مرکز فرماندهی بحران بیمارستان ( HCC ) یا همان EOC به صورت استاندارد با تمامی امکانات لازم و ضروری بر اساس استانداردها (اینترنت، فاکس، تلفن ماهواره ای و…) | نقش و کارکرد مرکز فرماندهی بیمارستان در پاسخ به بلایا و فوریت ها |
| ۷ | تعیین جایگاه های اصلی و جانشین های سامانه فرماندهی حادثه بیمارستان (HICS) در سطح بیمارستان و تدوین نحوه فراخوانی نقش های ضروری این سامانه بر اساس وسعت حادثه و داشتن بانک اطلاعات تماس کلیه اعضاء سامانه و جانشین های آنها | سامانه فرماندهی حادثه بیمارستانی (HICS): جایگاه، نقش و اجزای سامانه در مدیریت منسجم بحران در بیمارستان |
| ۸ | تدوین و ابلاغ شرح وظایف مشخص برای جایگاه های اصلی و جانشین های سامانه فرماندهی حادثه بیمارستان (HICS) در سطح بیمارستان | تبیین برگههای شرح وظایف اعضاء( JAS ) و انواع فرم های موجود سامانه فرماندهی حادثه بیمارستانی (HICS) |
| ۹ | طراحی و ایجاد تیم های واکنش سریع بیمارستان های تابعه دانشگاه با محوریت بیمارستان های جنرال و بیمارستان های داوطلب | آموزش های تخصصی تیم های واکنش سریع |
| ۱۰ | تهیه و تدوین فرایند اطلاع رسانی خطر و سامانه هشدار اولیه در بیمارستان و چگونگی اعلام سطوح هشدار قرمز، نارنجی و زرد در شرایط مختلف و اقدامات ضروری در هر وضعیت | تبیین فرایند اطلاع رسانی خطر و سامانه هشدار اولیه در بیمارستان |
| ۱۱ | تدوین برنامه مدون و روش اجرایی برای افزایش ظرفیت شامل: تخت و فضای بستری، پرسنل در رده های مختلف (نحوه فراخوانی و گسیل نیروها)، وسایل و تجهیزات ضروری و ایجاد ساختار و سیستم مدیریتی | مبانی و اصول افزایش ظرفیت بیمارستانی |
| ۱۲ | طراحی و تدوین برنامه تخلیه اضطراری بخش ها و واحدهای مختلف پاراکلینیکی | تخلیه اضطراری در بیمارستان |
| ۱۳ | طراحی و تدوین برنامه و دستورالعمل تریاژ بیمارستان در بلایا و حوادث با انبوه مصدومین | تریاژ در بلایا و حوادث با انبوه مصدومین |
| ۱۴ | تشکیل تیم آتش نشانی و مواد خطرناک (HazMat) با شرح وظایف مشخص در سطح بیمارستان و برنامه ریزی برای آموزش تخصصی اعضای تیم به با همکاری سازمان آتش نشانی | آموزش مبانی آتش نشانی و اطفاء حریق و برخورد با مواد خطرناک ویژه اعضای تیم آتش نشانی بیمارستان |
| ۱۵ | تدوین برنامه آمادگی برای تهدیدات خاص و سلاح های کشتار جمعی (سایبری، حوادث شیمیایی، پرتوی، بیولوژیک و…) | آشنایی با حوادث CBRNE و نحوه برخورد با آنها |
| ۱۶ | طراحی و تدوین برنامه های تمرین سالیانه مدون در سطح بیمارستان برای ظرفیت سازی و افزایش آمادگی و توان پاسخ موثر در موارد بحران و ارزشیابی برنامه ها | مبانی تمرین بلایا (طراحی، اجرا و ارزشیابی انواع تمرین بلایا) |
| ۱۷ | اجرای منظم دوره های آموزشی برای رده های مختلف پرسنلی شامل پزشکان، پرستاران و… | تروما، تریاژ و سایر کارکردهای تخصصی برنامه عملیات فوریت بیمارستان |
| ۱۸ | اجرا و ارزیابی تمرین های دورمیزی، انواع دریل و یا تمرین عملکردی و میدانی سالیانه در سطح بیمارستان برای ارزیابی برنامه ها و پیدا کردن نقاط ضعف و قوت و طراحی برنامه های اصلاحی و یا بازنگری برنامه ها | مبانی تمرین بلایا (طراحی، اجرا و ارزشیابی انواع تمرین و مانور بلایا) |
| ۱۹ | تجهیز انبار و استوک مشخص برای شرایط بحران و بلایا در سطح بیمارستان و بخش اورژانس شامل لیست داروهای و وسایل ضروری از قبیل: تخته بلند پشتی، اسکوپ، ست بیحرکت کننده سر، کمربند و بند عنکبوتی برای بستن بیمار، انواع آتل (خلاء و کششی و آتل SAM)، کیف احیاء، ونتیلاتور پرتابل، پالس اکسیمتر انگشتی پرتابل، ست تزریق داخل استخوانی، ست سوختگی، ست زایمان، وسایل محافظت فردی برای حوادث شیمیایی و پرتوی و… | آموزش های تخصصی کار با لوازم و تجهیزات پزشکی |
| ۲۰ | تجهیز آمبولانس های واحد نقلیه بیمارستان به صورت یک واحد سیار مراقبت ویژه (MICU) و یا آمبولانس تیپ B برای جابجایی و انتقال اصولی و ایمن بیماران و مصدومین | آموزش کار با آمبولانس و نحوه انتقال اصولی بیماران و مصدومین |
| ۲۱ | بازبینی و تجدید نظر سالیانه در برنامه عملیات فوریت بیمارستان، خط مشی ها، روش های اجرایی و دستورالعمل های کمیته مدیریت خطر حوادث و بلایا بر اساس نتایج ارزیابی |
آموزش تدوین برنامه بهبود |
تهیه و تدوین:
دکتر امیر سالاری
دکتری تخصصی سلامت در بلایا و فوریت ها
مدرس اورژانس و مراقبت های ویژه- دانشگاه علوم پزشکی تهران
در فرایند طراحی و تدوین برنامه آمادگی و پاسخ بیمارستان در برابر بلایا اولین مرحله ارزیابی و تحلیل مخاطرات و آسیب پذیری می باشد. کتاب زیر به همراه فایل اکسل ورود اطلاعات که در قالب برگزاری کارگاه های کشوری به منظور تربیت ارزیاب برای ارزیابی خطر در بیمارستانها آموزش داده می شود و ترجمه و بومی سازی شده است و بر اساس دستورالعمل وزارت بهداشت باید توسط کلیه بیمارستانها تکمیل گردد را می توانید از طریق لینک های زیر دانلود کنید.
ابزار ارزیابی ایمنی بیمارستان برای حوادث و بلایا
در راستای اجرای استانداردهای اعتبار بخشی در بیمارستانها و مراکز درمانی و به منظور ارزیابی سطح دانش و مهارت دستیاران مجتمع بیمارستانی امام خمینی(ره) در زمینه مهارت های احیاء قلبی- ریوی و با هدف افزایش میزان بقاء و بهبود کیفیت انجام عملیات احیاء در سطح مجتمع، توسط اینجانب به عنوان مسئول و مدرس مرکز مهارت های بالینی مجتمع و خانم دکتر رحیمی متخصص بیهوشی و دبیر کمیته احیاء مجتمع آزمون تئوری و عملی احياء قلبي، ريوي و مغزي (CPCR) ویژه دستیاران داخلی، بیهوشی و قلب که اعضای اصلی تیم احیاء مجتمع هستند به صورت آزمون الکترونیکی شامل ۵۰ سئوال استاندارد تئوری در زمینه های شناخت دیس ریتمی های شایع، داروهای شایع احیاء و محاسبات دارویی، نحوه اداره بیمار دچار ایست قلبی و اداره راه هوایی و در ادامه آزمون عملی در قالب شش مهارت شامل فشردن قفسه سینه، باز کردن راه هوایی با مانورهای پایه، قرار دادن انواع ایروی، تهویه تنفسی با استفاده از BVM، بکارگیری دستگاه دفیبریلاتور و اعمال واقعی شوک و تعبیه ضربان ساز پوستی، لوله گذاری داخل تراشه و گذاشتن LMA بر روی مانکن پیشرفته وشبیه ساز بالینی PDA STAT مرکز مهارتهای بالینی CPR معاونت امور دانشگاهی مجتمع بیمارستانی امام خمینی(ره) برگزار گردید. لازم به ذکر است در پایان هر مرحله از آزمون و بر اساس مجموع نمرات آزمون تئوری و عملی برای هر یک از فراگیران کارنامه مجزا ت صادر می گردد و در صورت عدم دریافت حد نصاب نمره تعیین شده این افراد باید دوباره در کارگاه آموزشی احیاء شرکت نمایند.
در ادامه برخی از تصاویر این آزمون را ملاحظه فرمایید.
کارگاه بهداشت دست (Hand Hygiene) در چهارمین کنگره تخصصی استانداردهای تجهیزات پزشکی و مواد حوزه کنترل عفونت و استریلیزاسیون در روز ۲۸ دی ماه در سالن شماره ۲ سالن همایش های بین المللی رازی تهران توسط اینجانب و اعضای گروه آموزشی شرکت سازیبا و با حمایت و اسپانسری این شرکت به عنوان تولید کننده محصولات ضدعفونی کننده با نام تجاری میکروزد برگزار گردید. در این کارگاه که با حضور تعداد زیادی از سوپروایزران و کارشناسان کنترل عفونت از سراسر کشور برگزار گردید علاوه بر مطرح شدن آخرین دستورالعمل های بهداشت دست در قالب سخنرانی و پخش فیلم از طریق مطرح شدن پرسش های علمی و عملی مرتبط با بهداشت دست و در نظر گرفتن هدیه برای بهترین پاسخ مشارکت فعال اکثر شرکت کنندگان نیز در مباحث صورت گرفت. شما علاقه مندان می توانید اسلایدهای این سخنرانی و فیلم مربوط به ۵ موقعیت شستن دست را از طریق لینک های زیر دانلود نمایید.
کنفرانس علمی یک روزه راهکارهای نوین کنترل عفونت با حمایت و اسپانسرشیپی شرکت سازیبا تولید کننده محصولات ضدعفونی با نام تجاری میکروزد در ایران با مدیریت علمی، طراحی و هماهنگی اینجانب در واحد آموزش این شرکت و همکاری اساتید گروه اتاق عمل دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی قزوین در سالن همایش شهید بابایی این دانشگاه برگزار گردید. سخنرانی اینجانب در این کنفرانس با موضوع اصول و مبانی کنترل عفونت با تأکید بر نقش و جایگاه پرستاران در کنترل عفونت در بیمارستانها و مراکز درمانی بود. همچنین در این کنفرانس موضوعات دیگری مثل اصول و مبانی پاکسازی، ضدعفونی و استریلیزاسیون و آشنایی با انواع ضدعفونی کننده ها و مکانیسم های مقاومت میکروبی نسبت به ضدعفونی کننده ها نیز توسط سایر همکاران واحد آموزش شرکت سازیبا مطرح گردید که شما می توانید اسلایدهای سخنرانی های مربوط به این کنفرانس علمی را در لینک زیر دانلود نمایید. در ضمن شما می توانید فایل فیلم بسیار جالب پنج موقعیت شستن دست و اهمیت آن که به صورت آهنگ توسط شرکت دب مد تهیه شده است را نیز دانلود نمایید.
در فرایند طراحی و تدوین برنامه آمادگی و پاسخ بیمارستان در برابر بلایا اولین مرحله ارزیابی و تحلیل مخاطرات و آسیب پذیری می باشد. کتاب ارزیابی خطر بلایا در بیمارستان به همراه فایل اکسل ورود اطلاعات و همچنین اسلایدهای کارگاه های کشوری که به منظور تربیت ارزیاب برای ارزیابی خطر در بیمارستانها و با زحمت استاد گرامی دکتر اردلان و سایر همکاران ایشان برگزار شده است را می توانید در لینک های زیر دانلود کنید.
در ضمن لازم به ذکر است خوشبختانه در سنجه های جدید اعتبار بخشی در قسمت مدیریت خطر حوادث و بلایا کلیه بیمارستانها موظفند با استفاده از این ابزار بومی شده بر اساس شرایط بیمارستانهای کشور وضعیت بیمارستان خود را در سه حیطه عملکردی، غیر سازه ای و سازه ای ارزیابی و بر اساس نواقص موجود برنامه اصلاحی و بهبود تدوین نمایند را می توانید دانلود کنید.
